Architektura

Katedra gotycka miała się stać obiektem większym od swej poprzedniczki, rozbudowując się w kierunku wschodnim — w stronę okalającej Ostrów Tumski, zasypanej w 1824 r. odnogi Odry. Wznoszone w pierwszej kolejności prezbiterium wyprzedziło rozbiórkę starych naw romańskich, które nadal były użytkowane. Zakończony prostokątnie ów trójprzęsłowy chór kapłański został przykryty sześciodzielnymi sklepieniami i otoczony obejściem naw bocznych. Od wschodu powstały dwie niskie wieże, które najpewniej w pierwotnym zamierzeniu miały być wysokie. To nowe prezbiterium wykazuje wpływy architektury cysterskiej. Przykłady tego rodzaju rozwiązań obserwujemy w późniejszym cysterskim kościele w Lubiążu, a także w katedrze krakowskiej. W wyniku dobudowy korpusu nawowego powstała trzynawowa bazylika bez transeptu, o układzie zachowanym w głównych zarysach do dziś. Monumentalna budowla, o wysokim poziomie artystycznym, miała też charakter wybitnie nowatorski. Już w prezbiterium — zauważa E. Małachowicz - jako pierwszy w Polsce zastosowany został system konstrukcji z lękami odporowymi, przenoszącymi parcie sklepień na przypory poza nawami bocznymi. Budowniczowie gotyckiej katedry w okresie powstawania prezbiterium pozostają nieznani.